Trường Tiểu học Xuân Giang tiền thân là trường cấp 1,2 Xuân Giang. Trường  cấp 1,2 Xuân Giang được thành lập năm 1943 thuộc thôn Hồng Tiến, xã Xuân Giang, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. Năm 1987 do sự thay đổi mạng lưới trường lớp, trường được tách thành trường cấp 1 Xuân Giang 1 và trường cấp 2 Xuân Giang. Thời điểm này, xã Xuân Giang có 2 trường tiểu học là trường tiểu học Xuân Giang 1 và trường Tiểu học Xuân Giang 2 (trường Tiểu học Xuân Giang 2 nằm ở cù lao sông Lam thuộc thôn Hồng Lam). Đến tháng 10 năm 2010, do quy mô trường Tiểu học Xuân Giang 2 quá nhỏ nên UBND huyện Nghi Xuân đã ban hành Quyết định số 1206/ QĐ QĐ-UBND sáp nhập trường tiểu học Xuân Giang 1 và trường Tiểu học Xuân Giang 2 thành trường tiểu học Xuân Giang.

Trường tiểu học Xuân Giang là ngôi trường có bề dày truyền thống về dạy và học. Là một trong những đơn vị có tiềm lực phát triển rất tốt, luôn đi đầu trong đổi mới giáo dục tiểu học, là đơn vị triển khai thí điểm mô hình trường học mới Việt Nam và được Bộ Giáo dục và Đào tạo tặng Giấy khen. Liên tục nhiều năm liền trường được công nhận tập thể Lao động Tiên tiến và tập thể Lao động Xuất sắc. Đặc biệt năm học 2015 - 2016, thực hiện Nghị Quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương về đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo; Nghị Quyết số 05-NQ/TU ngày 20/12/2011 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh về phát triển, nâng cao chất lượng Giáo dục và Đào tạo đến năm 2015 và những năm tiếp theo; căn cứ vào thực tế và bề dày thành tích của nhà trường, UBND huyện đã xây dựng Đề án số 06/ĐA-UBND xây dựng trường Tiểu học Xuân Giang thành trường trọng điểm cấp Tiểu học của huyện Nghi Xuân.
           Trường Tiểu học Xuân Giang là trường Tiểu học hạng III. Đội ngũ cán bộ, quản lý, giáo viên, nhân viên nhà trường có 29 người với cơ cấu đội ngũ đảm bảo theo quy định. Các tổ chức đoàn thể (Chi bộ, Hội đồng trường, Công đoàn,  Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh và Chi hội Chữ thập đỏ,...) hoạt động theo đúng chức năng, nhiệm vụ và phát huy tốt vai trò của từng tổ chức trong việc phối hợp, tạo điều kiện để nhà trường hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình theo từng năm học.
Chất lượng đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên ngày càng được nâng cao. Tinh thần tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên ngày càng phát triển. Trường có 96 % giáo viên đã có trình độ trên chuẩn. Nhà trường luôn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học và quản lý, phát huy sức mạnh tập thể và công tác xã hội hóa giáo dục để tiếp tục thực hiện phong trào “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”. Thế mạnh của nhà trường là chất lượng dạy học và giáo dục toàn diện, trong nhiều năm liên tục trường luôn là đơn vị nằm trong tốp đầu trong các phong trào thi đua của ngành Giáo dục huyện nhà.
            Các tổ chức trong trường đặt dưới sự lãnh đạo của Chi bộ Đảng nhà trường hoạt động có quy mô, kỷ cương nề nếp và đạt hiệu quả cao, thường xuyên phối kết hợp với chuyên môn nhà trường góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh. Hằng năm, các tổ chức công đoàn, Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh liên tục được công nhận vững mạnh xuất sắc.
Cơ sở vật chất của nhà trường được xây dựng theo hướng kiên cố hoá và chuẩn hoá; các phòng học, phòng chức năng, sân chơi, bãi tập, bồn hoa, thảm cỏ, hệ thống nước sạch, công trình vệ sinh,...được xây dựng theo một quy hoạch hợp lý. Môi trường sư phạm luôn được đảm bảo vệ sinh, an toàn và thân thiện; cảnh quan chung được toàn thể giáo viên, nhân viên, học sinh và phụ huynh hết sức quan tâm vì vậy luôn  Xanh - Sạch - Đẹp - An toàn. Hệ thống các phòng chức năng, phòng học, phòng làm việc đều đạt tiêu chuẩn theo quy định. Trang thiết bị dạy học từng bước được trang bị hiện đại, đáp ứng yêu cầu dạy và học theo hướng sử dụng công nghệ thông tin như: trường có phòng máy vi tính với 16 máy có kết nối Internet, máy chiếu đa năng để dạy học Tin học; phòng lab với đầy đủ các phương tiện để dạy học Tiếng Anh, có máy chiếu đa năng, máy vi tính, các phương tiện nghe nhìn và các trang thiết bị khác để phục vụ việc dạy học.
Các hoạt động giáo dục của nhà trường được tổ chức theo từng chủ đề, chủ điểm, theo tuần, tháng và năm học sát đúng với thực tiễn địa phương cũng như kế hoạch chỉ đạo của ngành.
          Việc sử dụng nguồn tài chính ngân sách chi thường xuyên cũng như nguồn tài chính do phụ huynh và các tổ chức khác hỗ trợ được sử dụng theo đúng nguyên tắc tài chính, đúng mục đích, tập trung chi cho các hoạt động giáo dục phù hợp, hiệu quả góp phần nâng cao chất lượng dạy học. 
           Với những nỗ lực cố gắng không ngừng trên tất cả các phương diện hoạt động, đặc biệt là việc xây dựng và phát triển cơ sở vật chất, phát triển đội ngũ và giáo dục học sinh, tháng 8 năm 2016 trường được công nhận lại là trường Tiểu học đạt chuẩn Quốc gia mức độ 1 sau 5 năm.

Là một trong những con chim đầu đàn bậc học tiểu học huyện Nghi Xuân. Phát huy truyền thống nhà trường, trong nhiều năm qua cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh toàn trường đã nổ lực cố gắng không ngừng vì mục tiêu của sự nghiệp giáo dục. Ban giám hiệu nhà trường đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo nhà trường, tranh thủ sự quan tâm giúp đỡ của lãnh đạo ngành, sự đồng thuận ủng hộ, giúp đỡ của Ban đại diện cha mẹ học sinh đồng thời tích cực tham mưu, phối hợp với các cấp uỷ đảng, chính quyền địa phương, các tổ chức ban ngành xã hội xây dựng nhà trường phát triển lớn mạnh không ngừng.
Nhà trường cơ cấu tổ chức và có bộ máy quản lý chặt chẽ theo quy định của Điều lệ trường Tiểu học. Ban giám hiệu nhà trường có 2 đồng chí trình độ Đại học, cả 2 đồng chí đều đã tham gia chương trình đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ quản lí, lý luận chính trị, có tinh thần nhiệt huyết và có trách nhiệm cao, luôn đoàn kết thống nhất trong công tác lãnh đạo, quản lí. Trường có Hội đồng trường, Hội đồng thi đua khen thưởng, Hội đồng tư vấn được thành lập và hoạt động có hiệu quả luôn hoàn thành tốt chức năng nhiệm vụ, quyền hạn của tổ chức, thực sự là công cụ đắc lực để giúp lãnh đạo nhà trường thực hiện thành công vai trò quản lý nhà trường. Các tổ chức Đảng, Công đoàn, Đội có cơ cấu tổ chức chặt chẽ được thành lập và hoạt động có hiệu quả làm cho phong trào của nhà trường luôn luôn vững mạnh xuất sắc. Các tổ chuyên môn, tổ văn phòng của trường được thành lập và có cơ cấu tổ chức theo quy định của điều lệ. Các tổ chuyên môn phát huy tốt nhiệm vụ công tác chuyên môn, tích cực đổi mới phương pháp dạy học, tích cực bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn của các thành viên trong tổ theo kế hoạch của nhà trường góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ. Nhà trường luôn chăm lo bồi dưỡng nâng cao trình độ quản lý giáo dục, chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ giáo viên và đạt hiệu quả cao trong công tác bồi dưỡng. Những kết quả trên khẳng định rằng tổ chức và quản lý nhà trường đạt tiêu chuẩn và hiệu quả cao, xứng đáng là đơn vị dẫn đầu toàn huyện. Tỷ lệ giáo viên đạt giáo viên dạy giỏi cấp huyện và cấp tỉnh luôn đứng đầu toàn huyện. Trong những những năm gần đây nhà trường luôn xây dựng được khối đoàn kết nội bộ vững chắc, không có giáo cán bộ, giáo viên vi phạm kỷ luật, không có các đơn thư khiếu nại. Học sinh học các khối lớp đảm bảo đúng độ tuổi quy định và được thực hiện đầy đủ nhiệm vụ học sinh, được tạo mọi điều kiện tốt nhất để hưởng các quyền lợi của mình. Với những thành tích trên khẳng định rằng Đội ngũ cán bộ, giáo viên và nhân viên, học sinh trong toàn trường có đầy đủ phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống, chuyên môn, nghiệp vụ vững mạnh, xứng tầm với đơn vị hàng đầu của toàn huyện.
 Được sự quan tâm chỉ đạo, giúp đỡ của lãnh đạo Đảng uỷ, chính quyền địa phương, các ban ngành cùng Ban đại diện cha mẹ học sinh đến nay nhà trường đã xây dựng được cơ sở vật chất trường lớp cơ bản khang trang, sạch đẹp. Có hệ thống phòng học, phòng chức năng đầy đủ. Hệ thống trang bị các phòng học như bảng, bàn ghế, bóng điện, quạt điện... đảm bảo đầy đủ, an toàn cho học sinh học tập. Khối phòng phục vụ quản lý, dạy học cơ bản đáp ứng yêu cầu dạy học và hoạt động trong giai đoạn hiện nay. Trường đang xây dựng nhà đa năng để học sinh luyện tập các môn thể thao. Nhà trường có nhiều bồn hoa, cây cảnh đẹp mắt, thân thiện với học sinh. Nhà trường có hệ thống công trình vệ sinh dành riêng cho cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh, riêng cho nam và nữ. Hệ thống nhà xe khá tốt, an toàn cho cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh khi đến trường. Có hệ thống lọc nước phục vụ đầy đủ cho học sinh sử dụng hằng ngày. Có đầy đủ các trang thiệt bị dạy học tối thiểu phục vụ cho dạy học theo quy định của Bộ Giáo dục và đào tạo. Có phòng Tin học với 16 máy tính có hệ thống mạng Internet, phòng Lab học tiếng Anh. Hàng năm nhà trường đều có kế hoạch mua sắm, bổ sung các loại trang thiết bị theo hướng đồng bộ, hiên đại như máy chiếu đa năng, máy vi tính, các loại phương tiện nghe nhìn đảm bảo không ngừng nâng cao chất lượng dạy học trong giai đoạn hiện nay và những năm tiếp theo.
          Nhà trường thực hiện tốt vai trò chủ đạo trong việc xây dựng, duy trì mối quan hệ gia đình, nhà trường và xã hội. Thường xuyên phối hợp các hiệu quả với Ban đại diện cha mẹ học sinh. Ban đại diện CMHS thực sự là cầu nối giữa nhà trường và gia đình, giúp đỡ nhà trường giải quyết tốt các tâm tư, nguyện vọng của cha mẹ học sinh về chất lượng giáo dục học sinh cũng như các nguyện vọng khác của cha mẹ học sinh. Qua đó tăng thêm niềm tin vững chắc giữa nhà trường và gia đình học sinh, góp phần tích cự vào sự thành công công của nhà trường. Nhà trường luôn quan tâm đến việc giáo dục học sinh giữ gìn và phát huy giá trị của Dân ca ví, giặm, trò Kiều và ý thức chăm sóc các di tích lịch sử, văn hóa trên địa bàn.

Trong thời gian tới nhà trường sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác phối hợp Ban đại diện cha mẹ học sinh, các tổ chức trong cộng đồng, tạo mọi điều kiện tốt nhất để cộng đồng tham gia tích cực vào sự nghiệp giáo dục. 
Kết quả giáo dục trong những năm qua của nhà trường luôn ở tốp những trường dẫn đầu toàn huyện, 100% học sinh hoàn thành chương trình lớp học, 70% học sinh được khen, nhiều em kỹ năng giao tiếp, hợp tác tốt. Được công nhận Tập thể lao động xuất sắc, được Chủ tịch UBND tỉnh tặng Bằng khen.